محمد مهدى ملايرى
116
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
نابسامانيهائى را كه احتمالا در امر تقسيم آب روى مىداده و هم وظائف نمايندگان دولت را در به سامان آوردن كارها روشن مىسازد بخشى از آن كه به شناخت بهتر ديوان آب و وظائف آن در آن دوران كمك مىكند در اينجا ترجمه و نقل مىشود . * * * در اين فرمان آمده : « ما تو را ، به سبب كفايت تو كه از تجربه مايه گرفته ، و درايت تو كه از خرد سيرآب شده و امانتى كه موجب آرامش است و استوارى تو در كارها ، مورد اعتماد قرار داديم و به سرپرستى تقسيم آب رودخانه زرينرود گماشتيم ، كه با رعايت تقوا و با پيشه ساختن عدالت بين مردم روستاها و ديهها اين كار را در دست بگيرى تا هريك از آنها سهم خود را از آب در وقت معلوم دريافت دارند . و دست زورمندان را از حق آنها كوتاه كنى و طمعهاى كاذب را از ستم بر آنان بازدارى ، تا تمام مردم در حقوقشان همسان باشند و كسى را بر ديگرى برترى نباشد . و امر مقسمهاى آب و فرضهها و سدها و رشانهها به همان صورتى باشد كه دستورهاى قديمى و ثبتهاى كهن و رسمهاى معهود و سنتهاى موروث ايجاب مىكند . و در اين كار از يارى ميرآبهاى مورد اعتماد كه گامى ناسنجيده برنمىدارند و رشوه نمىپذيرند ، پس از سوگندهاى سخت ، بهره برگير و اگر از كسى از آنها خيانتى سر زد بايد آنچنان پادافراه يابد كه زبانزد همه گردد و او به منزله الگوئى درآيد كه كسى بعدها جرات نكند تا به راه او برود . و اگر كسى از كارگران و برزگران و حاميان و متوليان گستاخى كند و آبى را بىآنكه حقش باشد و در غير موسم شربش به زمين ببرد ، مبادا كه او را بىعقاب گذارند اگرچه آن ده از دهات خاصه ما يا از املاك خالصه باشد . و بدان كه اين كار كه برعهده تو گذاشته شده از امورى است كه قوام ملك و عايدات آن و ارزش املاك و زندگى مردم بدان بسته است ، پس چنان باشد كه از تو انتظار مىرود . . . » « 1 » .
--> ( 1 ) . از كتاب « رسائل الصاحب بن عباد » چاپ مصر ، ص 54 و 55 .